karsh-turkce-ekler

karsh-turkce-ekler

Rakamla yazılmış bir sayıya doğru Türkçe eki getirir: 15'inde, ama 30'unda. Turkish case endings for numbers written as digits — vowel harmony, the buffer consonant and the hardening of d.

120 satır · sıfır bağımlılık · DOM yok · MIT 120 lines · zero dependencies · no DOM · MIT

---

Türkçe

Ne işe yarar

Türkçe'de bir sayının eki rakamdan değil, okunuşundan çıkar. 15 "on beş" diye okunur ve eki yalnızca son kelimeye bakar: 15'inde. 30 "otuz"tur, kalın sıradan: 30'unda. Son ses sert ünsüzse d sertleşir: 13:40'ta, ama 17:30'da.

Bu ek elle yazılamaz, çünkü rakam veriden gelir: bir cron cümlesinde, bir rapor başlığında, bir fatura satırında. Paket eki hesaplar — ünlü uyumu, iyeliğin dört yönlü uyumu, kaynaştırma n'si ve "fıstıkçı şahap" sertleşmesi dahil.

Kurulum

Paket TypeScript kaynağı olarak dağıtılır; derleme adımı yoktur.

npm i github:HasanKarsi/karsh-turkce-ekler

Kaynak TypeScript olduğu için tüketen tarafın TS'i çözebilmesi gerekir: Vite, esbuild, webpack ya da Next gibi bir paketleyici. Next'te ayrıca next.config dosyana transpilePackages: ["karsh-turkce-ekler"] eklemen gerekir: Next node_modules içindeki ham TypeScript'i kendiliğinden derlemez. Düz node paketi olduğu gibi çalıştıramaz.

Ya da src/turkish.ts dosyasını projene kopyala: tek dosya, tek başına çalışır, lisansı MIT.

Kullanım

import { withEnding, numberEnding, clockEnding } from "karsh-turkce-ekler";

withEnding(15, "possLoc"); // "15'inde"
withEnding(30, "possLoc"); // "30'unda"
withEnding(1, "loc");      // "1'de"
withEnding(17, "dat");     // "17'ye"

Saatler ayrı bir kural: saat önce, dakika sonra okunur, dolayısıyla ek — dakika sıfır değilse — dakikaya uyar.

"13:40" + clockEnding(13, 40, 0, "loc"); // "13:40'ta"
"17:30" + clockEnding(17, 30, 0, "loc"); // "17:30'da"
"09:00" + clockEnding(9, 0, 0, "loc");   // "09:00'da"

Ek bir şablonun içine tek başına da girebilir:

"ayın " + withEnding(2, "possAbl") + " " + withEnding(20, "possDat") + " kadar";
// "ayın 2'sinden 20'sine kadar"

API

Dışa aktarım	İmza	Ne yapar
withEnding	(n: number, kase: TurkishCase) => string	Sayı ve eki birlikte: withEnding(15, "possLoc") → 15'inde
numberEnding	(n: number, kase: TurkishCase) => string	Yalnızca ek, kesme işaretiyle: 'inde
endingFor	(word: string, kase: TurkishCase) => string	Okunan bir kelimenin eki, kesmesiz: endingFor("beş", "loc") → te
spokenLastWord	(n: number) => string	Okunuşun eki belirleyen son kelimesi: 15 → beş, 1000 → bin
spokenClockNumber	(hour: number, minute: number, second?: number) => number	Saatin en son okunan sayısı: 13:40 → 40, 12:00 → 12
clockEnding	(hour: number, minute: number, second: number, kase: TurkishCase) => string	Saate gelen ek: 13:40 → 'ta
TurkishCase	tip	Aşağıdaki yedi hal

Haller:

kase	Ek	Örnek
loc	bulunma, -da / -de / -ta / -te	09:00'da
abl	çıkma, -dan / -den / -tan / -ten	09:00'dan
dat	yönelme, -a / -e / -ya / -ye	17:00'ye
poss	3. tekil iyelik	ayın 3'ü
possLoc	iyelik + bulunma	ayın 3'ünde
possAbl	iyelik + çıkma	ayın 1'inden
possDat	iyelik + yönelme	ayın 15'ine

Sayının işareti ve ondalığı yok sayılır: ek Math.abs(Math.trunc(n)) üzerinden seçilir, çünkü eki belirleyen okunuştur.

Neden kütüphane değil, elle yazıldı

Kural kırk satır tutuyor ve hiç değişmiyor: ünlü uyumu, iyeliğin dört yönlü uyumu, kaynaştırma n'si, sert ünsüzden sonra d yerine t. Bunun için bir bağımlılık taşımak, bir daha asla güncellenmeyecek bir şey için sürüm takibi yapmak demek.

Hazır çekim kütüphaneleri de işe yaramıyor: onlar İngilizce'ye göre yazılmış ve çoğul eklerini çözüyorlar. Türkçe'de sorun çoğul değil, rakamın nasıl okunduğu — ve spokenClockNumber hiçbir genel kütüphanede yok, çünkü bir saatin son okunan sayısını bilmek yalnızca Türkçe cümle kuran birinin derdi.

Paket KARSH Lab'ın cron aracı için yazıldı; ayın 1'inden 15'ine kadar her gün, 13:40'ta gibi cümlelerdeki her eki bu dosya üretiyor.

Lisans

MIT — bkz. LICENSE. © 2026 Hasan Karşı / KARSH.

---

English

What it does

In Turkish the ending a number takes is decided not by its digits but by how it is read aloud, and only by the last word of that reading. 15 is "on beş", so it takes 15'inde; 30 is "otuz", a back-vowel word, so it takes 30'unda. When the last sound is one of f s t k ç ş h p, the d of the ending hardens to t: 13:40'ta, but 17:30'da.

You cannot write these endings by hand, because the number comes from data — a cron expression, a report heading, an invoice line. This package computes the ending: vowel harmony, the four-way harmony of the possessive, the buffer n, and the consonant hardening.

Install

The package ships as TypeScript source; there is no build step.

npm i github:HasanKarsi/karsh-turkce-ekler

Because it ships as TypeScript, whatever consumes it has to resolve TS: a bundler such as Vite, esbuild, webpack or Next. On Next you also need transpilePackages: ["karsh-turkce-ekler"] in your next.config: Next does not compile raw TypeScript inside node_modules on its own. Plain node cannot run the package as it ships.

Or copy src/turkish.ts into your project — one file, no imports, MIT.

Usage

import { withEnding, numberEnding, clockEnding } from "karsh-turkce-ekler";

withEnding(15, "possLoc"); // "15'inde"
withEnding(30, "possLoc"); // "30'unda"
withEnding(1, "loc");      // "1'de"
withEnding(17, "dat");     // "17'ye"

A clock is read hour first, minute second, so its ending follows the minute unless the minute is zero.

"13:40" + clockEnding(13, 40, 0, "loc"); // "13:40'ta"
"17:30" + clockEnding(17, 30, 0, "loc"); // "17:30'da"
"09:00" + clockEnding(9, 0, 0, "loc");   // "09:00'da"

The ending can also be dropped into a sentence on its own:

"ayın " + withEnding(2, "possAbl") + " " + withEnding(20, "possDat") + " kadar";
// "ayın 2'sinden 20'sine kadar" — from the 2nd to the 20th of the month

API

Export	Signature	What it does
withEnding	(n: number, kase: TurkishCase) => string	The number and its ending: withEnding(15, "possLoc") → 15'inde
numberEnding	(n: number, kase: TurkishCase) => string	The ending alone, apostrophe included: 'inde
endingFor	(word: string, kase: TurkishCase) => string	The ending for a spoken word, no apostrophe: endingFor("beş", "loc") → te
spokenLastWord	(n: number) => string	The word of the reading that decides the ending: 15 → beş, 1000 → bin
spokenClockNumber	(hour: number, minute: number, second?: number) => number	The last number a clock time is read as: 13:40 → 40, 12:00 → 12
clockEnding	(hour: number, minute: number, second: number, kase: TurkishCase) => string	The ending for a clock time: 13:40 → 'ta
TurkishCase	type	The seven cases below

kase	Ending	Example
loc	locative, -da / -de / -ta / -te	09:00'da
abl	ablative, -dan / -den / -tan / -ten	09:00'dan
dat	dative, -a / -e / -ya / -ye	17:00'ye
poss	third-person possessive	ayın 3'ü
possLoc	possessive + locative	ayın 3'ünde
possAbl	possessive + ablative	ayın 1'inden
possDat	possessive + dative	ayın 15'ine

Sign and fraction are ignored: the ending is chosen from Math.abs(Math.trunc(n)), because what decides it is the reading.

Why this was written rather than installed

The rule is forty lines and it never changes: vowel harmony, the four-way harmony of the possessive, the buffer n, and d turning into t after a hard consonant. Carrying a dependency for that means tracking versions of something that will never be updated again.

The general inflection packages do not help either. They are built for English and solve plurals; in Turkish the problem is not the plural but the reading of the digits — and spokenClockNumber is in no general library at all, because knowing the last number a clock time is read as is a problem you only have when you are writing Turkish sentences.

It was written for the cron tool in KARSH Lab, where every ending in a sentence like ayın 1'inden 15'ine kadar her gün, 13:40'ta comes from this file.

License

MIT — see LICENSE. © 2026 Hasan Karşı / KARSH.